Split payment, czyli mechanizm podzielonej płatności (MPP), to sposób opłacania faktur VAT, w którym kwota netto trafia na rachunek rozliczeniowy sprzedawcy, a VAT na jego rachunek VAT. Bank rozdziela płatność automatycznie, na podstawie specjalnego komunikatu przelewu. MPP dotyczy przelewów w złotych polskich między podatnikami VAT i może być dobrowolny albo obowiązkowy.
Czym jest split payment i jak działa?
W zwykłym przelewie cała kwota brutto trafia na jeden rachunek sprzedawcy. W mechanizmie podzielonej płatności nabywca zleca jeden przelew, ale bank księguje go w dwóch częściach. Kwota netto wpływa na rachunek rozliczeniowy firmy, natomiast kwota VAT zostaje zaksięgowana na jej rachunku VAT.
Rachunek VAT jest dodatkowym rachunkiem tworzonym automatycznie przez bank lub SKOK do firmowego rachunku rozliczeniowego. Nie trzeba znać jego numeru ani wpisywać go na fakturze. Nabywca wskazuje zwykły rachunek firmowy sprzedawcy, a bank sam przekazuje VAT na właściwe konto.
Środki zgromadzone na rachunku VAT nadal należą do przedsiębiorcy. Nie można jednak wykorzystywać ich tak swobodnie jak pieniędzy na rachunku rozliczeniowym. Ich przeznaczenie określają przepisy. Mechanizm nie działa przy płatnościach gotówką ani kartą, a rachunek osobisty typu ROR nie obsługuje płatności MPP.
Kiedy split payment jest obowiązkowy?
Obowiązkowy MPP występuje wtedy, gdy łącznie są spełnione trzy warunki: transakcja odbywa się między podatnikami VAT, faktura dotyczy towarów lub usług wymienionych w załączniku nr 15 do ustawy o VAT, a jej wartość brutto przekracza 15 000 zł. Załącznik obejmuje między innymi wybrane towary elektroniczne, paliwa, metale, części samochodowe, odpady i surowce wtórne oraz wiele usług budowlanych.
| Kryterium | MPP obowiązkowy | MPP dobrowolny |
|---|---|---|
| Wartość faktury | Brutto powyżej 15 000 zł | Może być niższa lub równa 15 000 zł |
| Rodzaj towaru lub usługi | Pozycja z załącznika nr 15 do ustawy o VAT | Dowolny towar lub usługa z wykazanym VAT |
| Decyzja nabywcy | Nabywca musi użyć komunikatu przelewu MPP | Nabywca sam decyduje o zastosowaniu MPP |
Przy fakturze mieszanej, czyli zawierającej zarówno pozycje z załącznika nr 15, jak i inne towary lub usługi, liczy się wartość brutto całej faktury. Obowiązkowa podzielona płatność obejmuje jednak kwotę przypadającą na towary lub usługi objęte załącznikiem. Pozostałą część można zapłacić zwykłym przelewem albo również objąć MPP.
Brak adnotacji „mechanizm podzielonej płatności” na fakturze nie zawsze zwalnia nabywcę z obowiązku. To nabywca powinien sprawdzić rodzaj transakcji i jej wartość. Sprzedawca ma natomiast obowiązek umieścić tę adnotację na fakturze spełniającej ustawowe warunki.
Jak wykonać przelew w mechanizmie podzielonej płatności?
Do zapłaty służy specjalny formularz w bankowości internetowej, zwykle oznaczony jako „przelew MPP” albo „komunikat przelewu”. Nie wykonuje się dwóch oddzielnych przelewów. Procedura wygląda następująco:
- Zaloguj się do bankowości firmowej i wybierz formularz przelewu w mechanizmie podzielonej płatności.
- Wskaż rachunek rozliczeniowy dostawcy, na który ma trafić płatność.
- Wpisz numer faktury, NIP dostawcy, kwotę brutto oraz kwotę VAT.
- Sprawdź dane i zatwierdź przelew, a bank automatycznie podzieli płatność.
Kwota VAT jest w pierwszej kolejności pobierana z rachunku VAT nabywcy. Jeżeli zgromadzone tam środki nie wystarczą, bank pobierze brakującą kwotę z rachunku rozliczeniowego. Nabywca nie musi znać numeru rachunku VAT kontrahenta.
Na co można przeznaczyć środki z rachunku VAT?
Rachunek VAT ogranicza bieżące dysponowanie pieniędzmi, ale pozwala regulować wiele zobowiązań firmy. Środki można przeznaczyć między innymi na:
- zapłatę VAT na rachunek urzędu skarbowego,
- zapłatę PIT, CIT i innych określonych podatków,
- opłacenie składek ZUS,
- zapłatę VAT przy fakturach regulowanych w MPP,
- zapłatę wybranych należności celnych, akcyzy i odsetek podatkowych.
Jeżeli pieniądze pozostają na rachunku VAT i nie są potrzebne do tych celów, przedsiębiorca może złożyć wniosek o ich przekazanie na rachunek rozliczeniowy. Naczelnik urzędu skarbowego ma 60 dni na wydanie decyzji. Odmowa może nastąpić między innymi przy zaległościach podatkowych albo uzasadnionej obawie, że zobowiązania nie zostaną wykonane.
MPP może też przynieść korzyści nabywcy. Zapłata w tym systemie ogranicza niektóre ryzyka związane z odpowiedzialnością za VAT kontrahenta i może potwierdzać dochowanie należytej staranności. Przy spełnieniu ustawowych warunków zwrot różnicy VAT na rachunek VAT może nastąpić w terminie 25 dni.
Co grozi za brak obowiązkowego MPP?
Zapłata zwykłym przelewem mimo obowiązku zastosowania MPP może skutkować dodatkowym zobowiązaniem podatkowym w wysokości 30% kwoty VAT przypadającej na objęte obowiązkiem towary lub usługi. Nabywca może też utracić możliwość zaliczenia takiego wydatku do kosztów uzyskania przychodu. W określonych sytuacjach w grę wchodzi również odpowiedzialność karna skarbowa.
Konsekwencje mogą dotyczyć obu stron. Sprzedawca, który nie umieści wymaganej adnotacji na fakturze, również może zostać obciążony dodatkowym zobowiązaniem. Dlatego przed płatnością trzeba sprawdzić nie tylko oznaczenie dokumentu, lecz także rodzaj towaru lub usługi, wartość brutto faktury i status podatkowy kontrahenta.
W praktyce odpowiedź na pytanie, co to jest split payment, sprowadza się do prostego mechanizmu: bank kieruje netto na rachunek firmowy sprzedawcy, a VAT na jego rachunek VAT. Najważniejsze dla nabywcy jest ustalenie, czy transakcja spełnia warunki obowiązkowego MPP, a następnie użycie właściwego komunikatu przelewu.
