Podatek Belki to 19-procentowy zryczałtowany podatek dochodowy od zysków kapitałowych. Bank pobiera go automatycznie przede wszystkim od odsetek z lokat i kont oszczędnościowych, zwykle w chwili kapitalizacji lub wypłaty odsetek. Podatek dotyczy wypracowanego zysku, a nie wpłaconego kapitału.
Co to jest podatek Belki?
Podatek Belki to potoczna nazwa podatku od dochodów kapitałowych. Nazwa pochodzi od Marka Belki, ministra finansów w rządzie Leszka Millera, za którego kadencji wprowadzono tę daninę w 2002 roku. Początkowo stawka wynosiła 20%, a od 2004 roku wynosi 19%.
Podatek obejmuje między innymi odsetki z lokat i kont oszczędnościowych, zyski ze sprzedaży akcji, ETF-ów i innych papierów wartościowych, dochody z funduszy inwestycyjnych, odsetki lub dyskonto od obligacji oraz dywidendy. Podstawą opodatkowania jest zysk, a nie cała zainwestowana kwota. Jeśli wpłacisz 10 000 zł i zarobisz 1 000 zł, podatek wyniesie 190 zł, a po jego potrąceniu pozostanie 810 zł zysku.
Kiedy bank pobiera podatek automatycznie?
Przy lokacie terminowej lub koncie oszczędnościowym bank występuje w roli płatnika. Oblicza podatek od należnych odsetek, potrąca go i przekazuje do urzędu skarbowego. Klient otrzymuje więc kwotę netto, czyli odsetki pomniejszone o 19-procentowy podatek.
Moment poboru zależy od konstrukcji produktu. Przy lokacie z wypłatą odsetek na koniec umowy podatek zostanie pobrany wtedy, gdy bank dopisze lub wypłaci odsetki. Przy rachunku z miesięczną kapitalizacją rozliczenie następuje przy każdej kapitalizacji. Nie trzeba później wykazywać odsetek z typowej lokaty w rocznym zeznaniu podatkowym.
Przykładowo, gdy lokata przyniesie 1 000 zł odsetek brutto, bank pobierze 190 zł podatku i wypłaci 810 zł odsetek netto. Kapitał wpłacony na lokatę pozostaje poza podstawą opodatkowania.
Różnice między automatycznym poborem a samodzielnym rozliczeniem przedstawia tabela:
| Typ inwestycji | Płatnik podatku | Wymaga PIT-38 |
|---|---|---|
| Lokata bankowa | Bank pobiera podatek automatycznie | Nie |
| Konto oszczędnościowe | Bank pobiera podatek od odsetek | Nie |
| Akcje i ETF-y | Inwestor rozlicza dochód samodzielnie | Tak |
| Fundusze inwestycyjne | Zwykle inwestor, na podstawie PIT-8C | Tak |
Kiedy inwestor rozlicza podatek samodzielnie?
Jeżeli instytucja finansowa nie pobrała podatku przy wypłacie zysku, obowiązek rozliczenia przechodzi na inwestora. Dotyczy to przede wszystkim dochodów wykazywanych w zeznaniu PIT-38. Informacja PIT-8C otrzymana od biura maklerskiego lub towarzystwa funduszy inwestycyjnych pomaga ustalić przychody, koszty oraz ewentualne straty.
Samodzielnego rozliczenia wymagają najczęściej następujące sytuacje:
- Sprzedaż akcji, ETF-ów, obligacji lub innych papierów wartościowych na rachunku inwestycyjnym.
- Odkupienie albo konwersja jednostek funduszy inwestycyjnych, jeżeli dana operacja powoduje powstanie dochodu.
- Dochody z zagranicznych inwestycji, gdy zagraniczna instytucja nie pobiera polskiego podatku.
- Dywidendy zagraniczne, których sposób rozliczenia może zależeć także od podatku pobranego w państwie źródła.
PIT-38 składa się co do zasady do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym. Do tego terminu należy również zapłacić wynikający z zeznania podatek. Samo posiadanie akcji lub ETF-u, którego cena wzrosła, nie powoduje jeszcze obowiązku podatkowego. Zysk jest zazwyczaj rozliczany dopiero po sprzedaży.
Jak legalnie ograniczyć podatek Belki?
Podatku nie można po prostu pominąć, jeśli zgodnie z przepisami powstał obowiązek podatkowy. Istnieją jednak produkty emerytalne, w których ustawodawca przewidział zwolnienie, odroczenie albo preferencyjne opodatkowanie:
- IKE – zysk może być zwolniony z podatku po wypłacie po ukończeniu 60 lat, a w określonych przypadkach po ukończeniu 55 lat i uzyskaniu uprawnień emerytalnych. Trzeba też spełnić warunek dotyczący okresu dokonywania wpłat.
- IKZE – podczas oszczędzania nie pobiera się klasycznego podatku Belki od wyników inwestycji, a wpłaty można odliczać w rocznym PIT w granicach ustawowego limitu. Przy spełnieniu warunków wypłaty po 65. roku życia obowiązuje 10-procentowy podatek od wypłacanych środków.
- PPK – przy wypłacie po ukończeniu 60 lat można skorzystać z preferencyjnych zasad, między innymi rozkładając większość środków na co najmniej 120 miesięcznych rat.
- Fundusze parasolowe – przenoszenie środków między subfunduszami tego samego parasola może odroczyć moment opodatkowania do czasu wyjścia z inwestycji.
W przypadku IKE wcześniejszy zwrot środków może oznaczać utratę zwolnienia. Zasady IKZE i PPK również zależą od warunków wypłaty, dlatego przed wyborem produktu trzeba sprawdzić jego aktualne reguły podatkowe.
Planowane Osobiste Konto Inwestycyjne, czyli OKI, jest rozwiązaniem przyszłościowym, a nie zasadą dotyczącą zwykłych lokat czy rachunków maklerskich. Według przedstawianych założeń ma działać w odrębnym systemie podatkowym. Nie oznacza to zniesienia 19-procentowego podatku dla inwestycji prowadzonych poza takim rozwiązaniem.
Co trzeba zapamiętać?
Podatek Belki wynosi 19% i obejmuje zysk, nie kapitał. Przy lokacie lub koncie oszczędnościowym bank zwykle sam oblicza i pobiera daninę, więc klient nie składa z tego tytułu PIT-38. Przy sprzedaży akcji, ETF-ów albo jednostek funduszy inwestycyjnych formalności najczęściej spoczywają na inwestorze.
