Podatek od zysków kapitałowych wynosi 19%, ale nie zawsze musisz rozliczać go samodzielnie. Przy lokacie lub koncie oszczędnościowym podatek pobiera bank. Dochody ze sprzedaży akcji, ETF-ów oraz – od 2024 roku – jednostek funduszy inwestycyjnych wykazuje się co do zasady w PIT-38 składanym do 30 kwietnia następnego roku.
Podatek od zysków kapitałowych – kto go rozlicza?
Sposób rozliczenia zależy przede wszystkim od rodzaju inwestycji. Podatek Belki jest pobierany od odsetek, dywidend albo zysku z inwestycji, a nie od samego kapitału wpłaconego przez inwestora.
| Instrument | Kto rozlicza podatek? | Czy potrzebny jest PIT-38? |
|---|---|---|
| Lokata bankowa | Bank pobiera 19% od odsetek | Nie |
| Konto oszczędnościowe | Bank pobiera podatek przy kapitalizacji lub wypłacie odsetek | Nie |
| Detaliczne obligacje skarbowe | Podatek jest zwykle pobierany automatycznie przez płatnika | Zazwyczaj nie |
| Akcje i ETF-y | Inwestor rozlicza dochód samodzielnie | Tak |
| Fundusze inwestycyjne | Inwestor rozlicza dochód samodzielnie od 2024 roku | Tak |
| Dywidenda z polskiej spółki | Spółka pobiera podatek przy wypłacie | Zazwyczaj nie |
W przypadku lokaty podatek może być pobierany przy każdej kapitalizacji odsetek. Jeżeli bank dopisuje odsetki co miesiąc, potrącenie następuje na bieżąco. Przy lokacie, której odsetki są wypłacane dopiero na końcu okresu, podatek jest pobierany wtedy, gdy bank naliczy i wypłaci zysk.
Kiedy trzeba złożyć PIT-38?
PIT-38 służy do rozliczania między innymi dochodów z odpłatnego zbycia papierów wartościowych, akcji, udziałów, ETF-ów i instrumentów pochodnych. Od 2024 roku formularz obejmuje także dochody z typowego odkupienia lub konwersji jednostek funduszy inwestycyjnych, które wcześniej rozliczało za inwestora towarzystwo funduszy inwestycyjnych.
Obowiązek może powstać nawet wtedy, gdy końcowy wynik inwestycji jest ujemny. Wykazanie straty w PIT-38 pozwala zachować możliwość jej rozliczenia z przyszłymi dochodami z tego samego źródła. Samo posiadanie akcji lub ETF-u, którego wartość wzrosła, nie oznacza jeszcze konieczności zapłaty podatku. Zasadniczo znaczenie ma dopiero sprzedaż, czyli realizacja wyniku.
PIT-8C a PIT-38 – jaka jest różnica?
PIT-8C jest informacją, a PIT-38 jest deklaracją podatkową. PIT-8C otrzymujesz od biura maklerskiego, funduszu albo innej instytucji, która przekazuje dane o przychodach, kosztach i ewentualnej stracie. Dokument pomaga wypełnić zeznanie, ale nie zastępuje PIT-38.
Jeżeli korzystasz z kilku biur maklerskich lub masz inwestycje w różnych instytucjach, możesz otrzymać kilka informacji PIT-8C. Dane trzeba uwzględnić w jednym zeznaniu rocznym. Informacja od zagranicznego brokera lub funduszu nie zawsze ma formę polskiego PIT-8C, dlatego w takim przypadku obliczenia i przeliczenie kwot mogą wymagać samodzielnego przygotowania.
Co zmieniło się w funduszach inwestycyjnych od 2024 roku?
Do końca 2023 roku fundusz inwestycyjny zwykle obliczał i pobierał 19-procentowy podatek przy odkupieniu jednostek. Inwestor otrzymywał kwotę pomniejszoną o podatek.
Od 1 stycznia 2024 roku fundusz co do zasady nie pobiera już tego podatku za osobę fizyczną. Przy odkupieniu jednostek inwestor otrzymuje środki bez potrącenia podatku, a po zakończeniu roku otrzymuje PIT-8C. Na jego podstawie sam składa PIT-38 i wpłaca należność do urzędu skarbowego.
Zmiana dotyczy również niektórych konwersji jednostek. Przeniesienie środków między subfunduszami należącymi do tego samego funduszu parasolowego może odroczyć opodatkowanie do momentu wyjścia z inwestycji. Przeniesienie między różnymi funduszami lub parasolami może natomiast stanowić zdarzenie podatkowe. Szczegóły zależą od konstrukcji produktu oraz zasad stosowanych przez dane towarzystwo.
Jak rozliczyć podatek krok po kroku?
Jeśli uzyskałeś dochód wymagający samodzielnego rozliczenia, postępuj według następującej kolejności:
- Odbierz PIT-8C – instytucja przekazuje go podatnikowi co do zasady do końca lutego roku następującego po roku podatkowym.
- Sprawdź dane – porównaj przychody, koszty i straty z własnymi zestawieniami oraz sprawdź informacje w usłudze Twój e-PIT.
- Wypełnij i złóż PIT-38 – zeznanie za poprzedni rok podatkowy składa się do 30 kwietnia.
- Wpłać podatek – do tego samego terminu trzeba zapłacić kwotę wynikającą z deklaracji.
W PIT-38 można w określonych przypadkach kompensować zyski i straty z inwestycji należących do tego samego źródła przychodów. Od 2024 roku dotyczy to także wyników z funduszy inwestycyjnych oraz innych instrumentów kapitałowych, takich jak akcje. Nie każdą stratę można jednak połączyć z każdym rodzajem dochodu, dlatego przy inwestycjach zagranicznych albo wielu różnych instrumentach warto skonsultować rozliczenie z doradcą podatkowym.
Czy można odroczyć lub zmniejszyć podatek?
Nie można po prostu pominąć podatku, jeżeli obowiązek podatkowy powstał. Przepisy przewidują jednak produkty, w których podatek jest odroczony albo można go uniknąć po spełnieniu określonych warunków:
- IKE – wypłata po ukończeniu 60 lat, albo po ukończeniu 55 lat przy uzyskaniu uprawnień emerytalnych, oraz spełnieniu warunku dotyczącego okresu wpłat może oznaczać zwolnienie z podatku od zysków kapitałowych.
- IKZE – wpłaty można odliczać od podstawy opodatkowania w ramach rocznego PIT, a prawidłowa wypłata po ukończeniu 65 lat i spełnieniu warunku wpłat jest objęta 10-procentowym podatkiem ryczałtowym zamiast podatku Belki.
- PPK – środki są inwestowane bez bieżącego poboru podatku od zysków kapitałowych, a preferencje przy wypłacie zależą od spełnienia warunków przewidzianych dla tego programu.
- Fundusz parasolowy – zamiana między subfunduszami w ramach tego samego parasola może przesunąć moment rozliczenia podatku, ale zwykle nie oznacza jego całkowitego zniesienia.
Najkrócej: odsetki z typowej lokaty rozlicza bank, więc nie wpisujesz ich do PIT-38. Sprzedaż akcji, ETF-ów oraz rozliczane na nowych zasadach dochody z funduszy wymagają natomiast samodzielnego złożenia PIT-38 i zapłaty podatku do 30 kwietnia następnego roku.
Artykuł ma charakter informacyjny. Przy inwestycjach zagranicznych, rozliczaniu wielu źródeł dochodu lub nietypowych transakcjach sprawdź aktualne przepisy na podatki.gov.pl albo skonsultuj się z doradcą podatkowym.
